Historia syntetycznych tworzyw, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem s\u0105 zwi\u0105zki wielocz\u0105steczkowe, polimery, zacz\u0119\u0142a si\u0119 w 1862 roku. Na zorganizowanej wtedy w Londynie wystawie, Anglik Alexander Parkes z Birmingham, zaskoczy\u0142 obserwator\u00f3w przedmiotami codziennego u\u017cytku zrobionymi z tajemniczego materia\u0142u o wodoodpornych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, powsta\u0142ego z po\u0142\u0105czenia nitrocelulozy, kamfory i alkoholu.
\nMateria\u0142 otrzyma\u0142 nazw\u0119 parkesina, a Parkes zainkasowa\u0142 z\u0142oty medal na wystawie i zainicjowa\u0142 utworzenie firmy o analogicznej nazwie do wynalazku, kt\u00f3ra w 1866 r. uruchomi\u0142a swoj\u0105 produkcj\u0119. Wysokie koszty produkcji uniemo\u017cliwi\u0142y ostatecznie rozw\u00f3j firmy, kt\u00f3ra po dw\u00f3ch latach splajtowa\u0142a.
\nNa kolejny wynalazek w postaci tworzywa sztucznego \u015bwiat nie da\u0142 sobie d\u0142ugo czeka\u0107, bo ju\u017c w 1869 r. opatentowany zosta\u0142 celuloid, tworzywo powsta\u0142e z po\u0142\u0105czenia nitrocelulozy i kamfory. Cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry wymy\u015bli\u0142 celuloid wsp\u00f3lnie z bratem Izajaszem, by\u0142 w\u0142a\u015bciciel drukarni, ameryka\u0144ski wynalazca John Wesley Hyatt. Odkrycia dokona\u0142 niejako przypadkiem, usi\u0142uj\u0105c wygra\u0107 nagrod\u0119 10 tysi\u0119cy dolar\u00f3w na najlepszy materia\u0142 do produkcji kul bilardowych, imituj\u0105cy ko\u015b\u0107 s\u0142oniow\u0105. Kiedy John skaleczy\u0142 si\u0119 w palec, zala\u0142 go kolodium, cz\u0119\u015b\u0107 rozlewaj\u0105c na p\u00f3\u0142k\u0119, gdzie le\u017ca\u0142y sk\u0142adniki, z kt\u00f3rych pr\u00f3bowa\u0142 stworzy\u0107 kul\u0119: trociny, papier i klej. Po jakim\u015b czasie na p\u00f3\u0142ce powsta\u0142a warstwa sztywnej celulozy b\u0119d\u0105ca punktem wyj\u015bcia do dalszych bada\u0144 nad wynalezieniem celuloidu.
\nCiekawostk\u0105 jest fakt, \u017ce jednym z pierwszych wyrob\u00f3w wykonywanych z celuloidu by\u0142y\u2026 protezy dentystyczne. Pomys\u0142 okaza\u0142 si\u0119 jednak chybiony, gdy\u017c celuloidowe z\u0119by \u0142atwo si\u0119 odkszta\u0142ca\u0142y podczas picia gor\u0105cych napoj\u00f3w, a w ustach pozostawa\u0142 trudny do zabicia smak kamfory.
\nWkr\u00f3tce wynalazca wpad\u0142 na pomys\u0142 wykorzystania swojego wynalazku do produkcji celuloidowych ko\u0142nierzyk\u00f3w, gors\u00f3w i mankiet\u00f3w do koszul, a nawet koloratek dla duchownych. By\u0142y sztywne i chocia\u017c niezbyt wygodne to praktyczne, bo \u0142atwo mo\u017cna je by\u0142o czy\u015bci\u0107. Hyatt zbi\u0142 fortun\u0119 na tym wynalazku, cho\u0107 dla celuloidu z\u0142ote czasy mia\u0142y dopiero nadej\u015b\u0107 i zwi\u0105zane by\u0142y z wykorzystaniem tworzywa w kinematografii i fotografii. Prekursorem tej idei by\u0142 Thomas Alva Edison. Pocz\u0105tki w bran\u017cy by\u0142y trudne, gdy\u017c celuloid, ze wzgl\u0119du na sk\u0142onno\u015bci do wybuchania i swoj\u0105 \u0142atwopalno\u015b\u0107, doprowadzi\u0142 do spalenia paru sal kinowych. Jednak kolejne lata pracy nad wynalazkiem przynios\u0142y spodziewane rezultaty i upowszechnienie celuloidu na ca\u0142ym \u015bwiecie.
\nPierwszym syntetycznym tworzywem sztucznym, to znaczy takim, w kt\u00f3rym wszystkie zwi\u0105zki wytworzone zosta\u0142y sztucznie, by\u0142 bakelit. Wynalaz\u0142 go i opatentowa\u0142 w 1907 roku belgijski chemik Leo Hendrik Baekeland. Cho\u0107 warto tutaj wspomnie\u017c, \u017ce ju\u017c w 1872 roku eksperymentowa\u0142 z tym materia\u0142em laureat Nagrody Nobla, Niemiec Adolf von Baeyer, jednak ale nie doko\u0144czy\u0142 swoich prac. Bakelit zrobiony by\u0142 ze zmieszanego kwasu karbolowego (fenolu) i formaldehydu. Po ogrzaniu mo\u017cna by\u0142o go modelowa\u0107 albo wyt\u0142acza\u0107 do po\u017c\u0105danego kszta\u0142tu. Odporno\u015b\u0107 na wysok\u0105 temperatur\u0119, czynniki chemiczne oraz fakt, i\u017c nie przewodzi\u0142 ciep\u0142a i pr\u0105du elektrycznego umo\u017cliwi\u0142 jego zastosowanie w produkcji urz\u0105dze\u0144 elektrycznych. Cho\u0107 z powodzeniem sprawdza\u0142 si\u0119 tak\u017ce przy produkcji bi\u017cuterii czy element\u00f3w gier planszowych. Firma Leo Baekelanda General Company Bakelite produkowa\u0142a przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 oko\u0142o 200 tysi\u0119cy ton bakelitu rocznie.
\nLata trzydzieste i czterdzieste XX wieku to intensywny okres prac badawczych nad wynalezieniem nowych rodzaj\u00f3w tworzyw sztucznych. Powsta\u0142y w\u00f3wczas polistyren, polichlorek winylu, polietylen, silikon czy teflon zrewolucjonizowa\u0142y powojenn\u0105 gospodark\u0119 nadaj\u0105c jej niespotykan\u0105 dot\u0105d dynamik\u0119 wzrostu.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Historia syntetycznych tworzyw, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem s\u0105 zwi\u0105zki wielocz\u0105steczkowe, polimery, zacz\u0119\u0142a si\u0119 w 1862 roku. Na zorganizowanej wtedy w Londynie wystawie, Anglik Alexander Parkes z Birmingham, zaskoczy\u0142 obserwator\u00f3w przedmiotami codziennego u\u017cytku zrobionymi z tajemniczego materia\u0142u o wodoodpornych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, powsta\u0142ego z po\u0142\u0105czenia nitrocelulozy, kamfory i alkoholu. Materia\u0142 otrzyma\u0142 nazw\u0119 parkesina, a Parkes zainkasowa\u0142 z\u0142oty medal na […]<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":10539,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[30],"tags":[42,43,40,39,38,41],"class_list":["post-102","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-surowce-wtorne","tag-bakelit","tag-celuloid","tag-plastik","tag-surowce-wtorne","tag-tworzywa-sztuczne","tag-wynalazki"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/be2go.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/BLOG-Narodziny-tworzyw-sztucznych.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pakrPa-1E","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10535,"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102\/revisions\/10535"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/be2go.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}